© Keyifli Datça Haber Merkezi
Bugün dünyada “modernleşme” kavramı, yerini hızla “onarıcı gelişim” kavramına bırakıyor. Artık kalkınma, doğadan ne kadar çaldığınızla değil, ekosisteme ne kadar uyum sağladığınızla ölçülüyor.
☆☆☆
D ünyada onarıcı dönüşümü anayasal düzeyde gerçekleştiren ülkelerin manifestoları, aslında hepimiz için ortak bir kurtuluş reçetesi sunuyor. Kimsenin “romantik bir hayal” diyemeyeceği, bizzat resmi devlet politikası haline gelmiş bu yaklaşımları mercek altına almakta fayda var.
”Gayrisafi Milli Mutluluk” Bir Ütopya Değildir…
Butan Krallığı, 2008 yılında anayasasının 9. maddesiyle dünyayı şaşırtan bir adım attı. Ekonomik büyümeyi (GSYH) tek ölçüt olmaktan çıkarıp, yerine “Gayrisafi Milli Mutluluk” (GNH) endeksini koydu.
Butan Anayasası, ülke topraklarının en az %60’ının daimi olarak orman örtüsü altında kalmasını yasal zorunluluk kılar.
Bana göre, bir bölgede asfaltın kilometresi değil, halkın o ekosistem içindeki huzuru ve biyoçeşitlilik ana başarı kriteridir.
”Doğanın Hakları” ve Hukuki Statü
2008’de Ekvador, dünyada bir ilki gerçekleştirerek anayasasında “Doğanın Hakları” (Pachamama) bölümüne yer verdi. Doğa, artık üzerinde tasarruf edilen bir “nesne” değil, hukuki hakları olan bir “özne”dir. Benzer şekilde Yeni Zelanda, Whanganui Nehri’ne “insan statüsü” vererek onu her türlü kirlilik ve yapılaşma baskısına karşı yasal korumaya almıştır.
Kabul edilen gerçek, kıyılar, bükler ve deniz çayırları; bir rant alanı değil, hukuki savunma hakkı olan canlı organizmalardır.
Çevresel Hizmetler İçin Ödeme
Kosta Rika, 1996 yılında yürürlüğe koyduğu 4. Orman Kanunu ile “Çevresel Hizmetler Ödemesi” (PPSA) sistemini başlattı. Bu sistemle devlet, ormanını kesmeyen çiftçiye; temiz su sağladığı, karbon yutağı oluşturduğu ve biyoçeşitliliği koruduğu için doğrudan ödeme yapar.
Haliyle, “Turist para bırakacak” diye doğayı betonlaştırmak yerine, doğayı koruduğunuz için küresel ekosisteme sunduğunuz hizmetin değerini maksimize etmek mümkündür.
”Sünger Şehir” ve Yaşayan Altyapı
Danimarka (Kopenhag) ve Singapur, geleneksel beton altyapı yerine “Doğa Tabanlı Çözümler” (Nature-Based Solutions) kullanıyor. Sel baskınlarına karşı dev beton kanallar yerine, suyu emen yeşil alanlar ve sulak alan parkları tasarlanıyor.
Bana göre, asfalt plenti ve beton dökümü, modern bir altyapı çözümü değil; doğanın drenaj yeteneğini yok eden bir mühendislik hatasıdır.
Yarının Stratejisi Bugünden Yazılır
Dünyanın bu “ekolojik refleks” gösteren öncü devletleri bize şunu kanıtlıyor: Koruma bir engel değil, en yüksek katma değerli kalkınma modelidir. Eğer bir yerleşim yeri “modernleşmek” istiyorsa; bakacağı yer betonun grisi değil, denizin mavisi ve ormanın yeşili olmalıdır.
Bugün bizlerin de ihtiyacı olan şey; günü kurtaracak projeler değil, bu küresel manifestolarla köprü kuran, doğanın hukukuna saygılı bir stratejik varoluş bilincidir. Aksi takdirde, kaybedilen her deniz eriştelesi, kesilen her zeytin dalı, gelecekte hiçbir paranın satın alamayacağı bir “iflas” belgesi olacaktır.
***
Datça Belediyesi STK’larla Stratejik Plan toplantılar düzenliyor… >
Geçtiğimiz gün Datça Belediyesi’nin düzenlediği Stratejik Yönetim Planı toplantısında, alışılmışın dışında bir manzara vardı. Salon ağzına kadar doluydu ancak bu kalabalık sadece “yolumuz yapılsın, çöpümüz alınsın” demeye gelmemişti. Oradaki asıl irade; Datça’yı Datça yapan o ‘el değmemiş’ ruhu, “modernleşme” ve “refah” adı altındaki yıkım projelerine karşı koruma iradesiydi. TOPLANTI DETAYLARI